Disciplines en klassen

Binnen de zeilwereld zijn er verschillende klassen waarin je kunt varen. Er zijn de eenheidsklassen en ratingklassen. Wat is het verschil tussen een eenheidsklasse en een ratingklasse en wanneer krijg je hiermee te maken?

Klassen

Eenheidsklassen
Wie een wedstrijd gaat varen tegen dezelfde type zeilboten, vaart in een eenheidsklasse. Alle boten zijn hier gelijkwaardig aan elkaar waardoor de prestaties echt van de zeilers moeten komen. Wel zijn er wat regels, er zijn voor iedere klasse voorschriften opgesteld. Voldoet je boot hieraan dan krijg je een meetbrief, dit is een automatisch doorlopend abonnement. Deze meetbrief is een technische meting van de boten waarmee diverse zaken gefaciliteerd kunnen worden. Zo kan het wedstrijdkader worden opgeleid, hieronder vallen de wedstrijdleiders, het wedstrijdcomité, meters en klassencontroleurs. Daarbij worden internationale contacten onderhouden en gelegd, nationale klassenvoorschriften worden beheerd en reglementen en technische zaken worden gefaciliteerd.

Voor jou als zeiler gaat het vooral om een eerlijke strijd op het water. Na de meting krijgt je boot een handicapfactor voor de wedstrijden, op basis hiervan wordt de uiteindelijke puntentelling gebaseerd. Een gloednieuwe boot kan zo in de wedstrijd sneller zijn als een oude boot, maar op puntentelling kan deze het alsnog verliezen. Maar deze puntentelling is zo miniem, het winnen van de wedstrijd is nog altijd het meest afhankelijk van de mensen aan boord, en in veel mindere mate van het materiaal. Hoe nieuw of oud dit ook mag zijn.

Ratingklassen
De ratingklassen zijn van kracht wanneer er tijdens een wedstrijd door verschillende type boten tegen elkaar wordt gevaren. Op de meetbrief die iedere boot hier heeft, staat een handicap getal op. Hoe hoger je getal, hoe langzamer je boot is. Klinkt flauw, maar het is nu eenmaal zo, en je kunt er ook je voordeel mee doen. Iemand met een lage rating zal ook zo snel mogelijk over de finish willen, jij met je hoge rating hoeft niet als eerste over de finish te zijn om eerste te worden.

Er is overigens niet één rating systeem, voor scherpe kajuitjachten kennen we ORC, IRC en SW. Daarnaast zijn er ratingsystemen voor rond- en platbodem jachten en catamarans. Om verschillende type zeilboten op een eerlijke manier tegen elkaar te laten wedstrijdzeilen zijn er verschillende ratingsystemen voor de diverse zeiljachten.

Wat is het verschil tussen ORC, IRC en SW?
Het internationale ORC rating systeem is het meest gebruikte ratingsysteem in Nederland. De ratingbepaling is volledig objectief en calculeert de theoretische snelheid van de boot in diverse omstandigheden. De meetbrief heeft ook diverse ratingopties voor verschillende windomstandigheden, wedstrijdbanen of short handed wedstrijden, waardoor de uitslag zo nauwkeurig mogelijk bepaald kan worden.

Het IRC is tevens een internationaal rating systeem dat met name in Engeland wordt gebruikt. Het IRC hanteert het black box system waar de rating formules en bepaling geheimgehouden wordt. De meetbrieven worden ook voor wereldwijd vanuit Engeland geproduceerd. Het aanvragen of beheren van de IRC meetbrief loopt via het Watersportverbond. Het SW is een laagdrempelig ratingsysteem bedoelt voor de clubwedstrijden.  

Disciplines

Zeilwedstrijden in Nederland worden veelal in fleetraces gevaren. Naast het fleetracen kennen we ook matchracen en teamzeilen. Deze laatste twee zijn meer gericht op tactiek, bij fleetracen gaat het vooral om om zo snel mogelijk een parcours af te leggen. Dit is ook de meest simpele en bekendste manier van race in Nederland.

Fleetracen
Bij fleetracen start je met een hele vloot aan boten aan een parcours. Al vanaf de start is het strijden, iedereen wil namelijk als eerste starten om zo direct een voorsprong te creëren op de concurrentie. Na de start is het zaak om zo snel mogelijk het parcours af te leggen. Degene die als eerste finisht ontvangt één punt, de tweede twee punten, etc. Vaak worden er bij fleetraces meerdere races gevaren. Je hoeft zo niet bij iedere race eerste te worden om overall winnaar te worden, als je er maar voor zorgt aan het einde het minste aantal punten te hebben.

Matchracen
Het matchracen is steeds meer in opkomst in Nederland. Hierbij racen slechts twee boten tegen elkaar, zij hebben één simpel doel: als eerste finshen. De baan bij matchracen is ook nog eens heel simpel, er is een voordewindserak en een kruisrak. Er wordt dus één baan voor de wind gevaren en een baan die tegen de wind in ligt waardoor er gekruisd moet worden. Het moeilijke aan deze vorm van wedstrijd varen is de tactiek. Daarbij begint de race al voor de start, vanaf het 4 minuten signaal proberen de beide boten elkaar in een onvoordelige situatie te brengen om een voorsprong bij de start te creëren. Daarnaast kan de ene boot ervoor zorgen dat de andere boot een straf krijgt. Dit kan door de ander in een positie te brengen waardoor deze geen kant meer op kan en de regels moet overtreden. Er is een jury op het water aanwezig die deze straffen direct toekent, of afwijst. Niet alleen voor de start, ook tijdens de race is het zaak om je tegenstander te slim af te zijn en proberen de ander in een onvoordelige situatie te brengen en zo een straf te bezorgen. Deze straf wordt kwijtgescholden zodra het andere team ook een straf krijgt of door een rondje te zeilen. Zo is matchracen een erg aantrekkelijke sport om te bekijken.

Teamzeilen
Bij teamzeilen vaar je met een team twee, drie of vijf boten tegen een ander team. Als team zijnde probeer je zo min mogelijk punten te verdienen. Net als bij fleetracen krijgt de eerste gefinishde één punt, de tweede twee punten, etc. Als je een team van drie boten hebt is het natuurlijk het mooist wanneer je op plaats 1, 2 en 3 eindigt. Nu is dit de mooiste situatie, maar de kans is klein dat dit echt gebeurt. Met het teamzeilen is het van belang dat je echt als een team aan het zeilen bent, als jij helemaal vooraan de vloot ligt en jouw teamgenoten nog ver achter, dan is het wellicht verstandig ze te gaan helpen. Nu hoef je niet een lijntje overboord te gooien en ze te gaan slepen, de truc is om je tegenstanders af te remmen waardoor jouw teamgenoten terug kunnen komen. Net als bij matchracen vaart er ook bij teamzeilen een jury op het water die direct straffen uitdeelt als het nodig is. 

naar boven