Zoals elke watersporter ondertussen weet is er tijdens het vaarseizoen op verschillende plekken in de regio Randmeren hinder van de groei van waterplanten. Deze planten kunnen in schroeven van motorschepen komen, achter kielen van zeilschepen en surfplanken ed. blijven hangen en zijn voor zwemmers en kano-vaarders ook heel onaangenaam.
Om voorbereid het water op te gaan en te weten waar wel of beter niet gevaren kan worden is www.waterplanten.nu dé informatiebron voor watersporters. Deze site is bedoeld als samenwerkingsplatform. Watersporters, waterbeheerders, gemeentes en de mensen die het maaiwerk uitvoeren kijken naar hetzelfde, actuele beeld. Met één gedeelde informatiebasis gaat het gesprek over waar ingrijpen nodig is, en waar juist niet. Het regioteam Randmeren sprak met Chris de Graaff van Techmaps over deze site en hoe de informatie wordt vergaard en verwerkt.
Hoe komt de stand van de waterplanten in waterplanten.nu terecht?
We meten het hele seizoen door en combineren daarvoor vier bronnen: de ervaring van voorgaande jaren, sonarmetingen vanaf de boot, satellietbeelden en de meldingen van watersporters. Dat doen we bewust, want geen enkele meetmethode geeft in z'n eentje het volledige beeld, samen doen ze dat wél.
Vroeg in het voorjaar doen we metingen vanaf onze eigen sonarboot op het water, een snelle boot waarmee we op een dag grote afstanden afleggen. We kunnen dan tot op de bodem zien, zodat we ook de planten zien die nog laag staan. Zodra de planten later tot vlak onder of aan het oppervlak groeien, komt de satelliet in actie die in één opname een heel meer vastlegt. Sonar is heel nauwkeurig, maar meet alleen langs de lijn die je vaart; de satelliet ziet in één keer een heel gebied, vooral wat aan of vlak onder het oppervlak groeit. Watersporters vullen dat mooi aan. Zij varen ook op plekken waar wij met de sonarboot niet komen. En ze melden op momenten tussen onze meetmomenten in, waardoor het beeld completer en actueler wordt. Daar komt bij dat hun meldingen laten zien waar de overlast echt wordt ervaren.
Om een idee van de schaal en het tempo te geven: afgelopen zomer zijn we veertien keer het water op gegaan met de sonarboot, van Enkhuizen tot IJburg, en op de Randmeren. Daarnaast verwerkten we zo’n dertig satellietopnames. Zo'n opname beslaat meestal een gebied van ongeveer veertig vierkante kilometer, dus daarmee leggen we in één keer een heel meer vast. Zo krijgen we een goed beeld van de plantengroei in een groot gebied als het IJsselmeergebied, niet alleen in het hoogseizoen maar ook in het voor- en naseizoen. Wat we meten staat meestal binnen één of twee dagen op waterplanten.nu, dus de kaart loopt het hele seizoen mee met wat er op het water gebeurt.
We werken ook samen met de maaistichting. Stichting Waterplanten Maaien Randmeren was een van onze eerste klanten, en met voorzitter Kees Kooijman in het bijzonder hebben we een sterke band opgebouwd. Hij stuurt de maaiboten aan, is zelf watersporter en kent ook de bestuurlijke kant bij de gemeentes. Waterplanten.nu hebben wij gebouwd, maar Kees heeft er vanuit die ervaring een belangrijke bijdrage aan geleverd: dankzij hem kregen we veel scherper welke informatie watersporters, gemeentes en uitvoerders echt nodig hebben. Die samenwerking loopt nog steeds en laat goed zien hoe het platform werkt: een aantal vrijwilligers van de stichting doet aanvullende sonarmetingen op de Randmeren, vaak met werkboten van hun jachthavens, als aanvulling op onze eigen metingen. Wij verwerken die gegevens en ontsluiten ze in waterplanten.nu, zodat iedereen ermee kan werken.
Advies over het gebruik
Zie je planten, meld het dan meteen, dat kost twee seconden, en een foto of korte beschrijving toevoegen mag, maar hoeft niet. Melden kan alleen ter plekke met je telefoon, zodat een melding altijd klopt met de plek en het moment. Minstens zo waardevol is melden dat je juist géén planten ziet. Met de drie golficoontjes geef je aan dat een gebied goed bevaarbaar is. Zeker in het najaar, als de planten afsterven, is dat voor ons lastig te meten en voor andere watersporters juist goed nieuws.
Elke melding telt zo dubbel: hij is meteen zichtbaar voor andere watersporters, die hun route erop kunnen aanpassen en veilig kunnen blijven varen, én hij gaat door naar het Watersportverbond en de waterbeheerders, zodat iedereen met dezelfde gegevens werkt.
Krijgen we veel meldingen, en controleren we die?
Ja, veel: dit jaar zitten we rond de 2.000 unieke meldingen. Die zetten we direct en ongefilterd op de kaart, zonder persoonsgegevens, zodat watersporters elkaar meteen kunnen waarschuwen. Ons eigen plantenbeeld op de kaart passen we níet aan op basis van één losse melding; dat doen we op grond van de sonar- en satellietmetingen. Je ziet dus bewust twee dingen naast elkaar: wat anderen net hebben gezien, en wat wij hebben gemeten.
Krijgen we veel meldingen, en controleren we die?
Ja, veel: dit jaar zitten we rond de 2.000 unieke meldingen. Die zetten we direct en ongefilterd op de kaart, zonder persoonsgegevens, zodat watersporters elkaar meteen kunnen waarschuwen. Ons eigen plantenbeeld op de kaart passen we níet aan op basis van één losse melding; dat doen we op grond van de sonar- en satellietmetingen. Je ziet dus bewust twee dingen naast elkaar: wat anderen net hebben gezien, en wat wij hebben gemeten.
Samen hebben al die meldingen dit jaar veel opgeleverd. We zien scherper hoe en waar de planten zich ontwikkelen, er wordt doelgerichter gemaaid op de plekken die belangrijke vaarroutes bevaarbaar houden, en de overlast is merkbaar afgenomen. Iedereen die gemeld heeft: dank daarvoor, en doe het volgend seizoen vooral weer. Ook het Watersportverbond wil ik bedanken voor de prettige samenwerking en de manier waarop waterplanten.nu onder de aandacht van de watersporters wordt gebracht."
Chris de Graaff, Algemeen Directeur Techmaps
