Aan het begin van elk vaarseizoen verschijnen doorgaans diverse nieuwe edities van vaarkaarten. Het is echter niet langer vanzelfsprekend dat van elke kaart, atlas of kaartensets jaarlijks een nieuwe papieren editie wordt uitgebracht. Hierdoor is het voor zeezeilers lastiger geworden om te bepalen wanneer het juiste moment is om kaarten voor een volgende vaartocht aan te schaffen. Dit overzicht is opgesteld om de zeegaande jachtschipper bekend te maken met de ontstane situatie.
Enige ontwikkelingen van de laatste jaren zijn:
-
Per 1 oktober 2024 is de Dienst der Hydrografie gestopt met het uitbrengen van de specifiek voor de recreatievaart gepubliceerde hydrografische kaart 1803 (Westerschelde). Vervolgens is ook de voor de recreatievaart bestemde publicatie 1801 (Noordzee) beëindigd per 1 oktober 2025, evenals de bijbehorende Berichten aan Zeevarenden (BaZ). Dit besluit is genomen omdat de benodigde inspanning niet langer in verhouding staat tot de afzet, mede door de voortgaande digitalisering van nautische navigatie.
-
Het UKHO (United Kingdom Hydrographic Office) kondigde in 2023 aan de papieren kaartportfolio te willen verkleinen. Dit voornemen is, mede vanwege toegenomen risico’s rond jamming en spoofing, inmiddels teruggedraaid. Sterker nog: er is momenteel weer sprake van een groeiende afzet van papieren zeekaarten, met name via print on demand (POD).
Wat betekent dit voor zeezeilers?
Door het stopzetten van kaarten 1801 en 1803 zijn zeezeilers aangewezen op alternatieve papieren zeekaarten. Dit betreft onder andere:
-
Noordzeekaarten van de Dienst der Hydrografie 1630, 1631, 1632 en 1633 (schaal 1:150.000);
-
Gedetailleerdere kaarten 110 (1:75.000), 122, 124, 125 en 130 (alle 1:60.000), inclusief bijbehorende plankaarten;
-
Zowel de 16xx als de 1xx serie van de Dienst der Hydrografie zijn niet specifiek voor de recreatievaart ontwikkeld. De 16xx serie bevat niet alle voor de jachtschipper relevante informatie en moet dus samen met de 1xx serie gebruikt worden. Dit maakt deze kaarten kostbaar en minder geschikt voor de recreatievaart. De alternatieven van Imray en NV Charts komen beter overeen met de behoeftes van jachtschippers;
-
Zeekaart 116: Approaches Westerschelde – Oostende tot Westkapelle (1:30.000–1:20.000);
-
Zeekaart 120 Westerschelde – Vlissingen-Oost tot Nauw van Bath (1:30.000–1:20.000);
-
Kaart 1: Deze uitgave van de INT1 is gebaseerd op de ‘Chart Specifications of the IHO’ (International Hydrographic Organization),
-
Alternatieve aanbieders van kaarten en edities.
Daarnaast verschijnen de kaartensets 1811 en 1812 voor de Waddenzee, uitgegeven door de Nederlandse Dienst der Hydrografie, jaarlijks in een nieuwe editie. In 2026 verschijnt ook een nieuwe editie van 1805 – Oosterschelde en Grevelingenmeer, verwacht medio april 2026.
Alle door de Dienst der Hydrografie uitgegeven kaarten worden wekelijks door middel van BaZ geüpdatet. Zie: https://www.defensie.nl/onderwerpen/b/berichten-aan-zeevarenden
De kaartenatlassen van NV Charts voor de Nederlandse, Duitse Noord- en Oostzeekust verschijnen jaarlijks in een nieuwe editie. De Duitse edities komen doorgaans als eerste beschikbaar, gevolgd door de Nederlandse kaarten ongeveer een maand later.
Imray produceert vaarkaarten voor een groot aantal internationale vaargebieden, de 2120 komt goed overeen met de verdwenen 1801 van Hydro, omvat vrijwel de volledige Nederlandse EEZ tot de hoogte van de Waddeneilanden en heeft ook nog een overzeiler voor het Zuidelijke deel van de Noordzee.
De Vlaamse Hydrografie (Agentschap MDK - Afdeling Kust)
Agentschap MDK maakt nationale en internationale zeekaarten. Deze worden bijgewerkt met de tweewekelijkse Berichten aan Zeevarenden (BaZ). Op iedere nieuwe gepubliceerde kaart, staat aangeduid tot en met welk BaZ nummer de kaart geüpdatet is.
De gekarteerde symbolen en hun verklaring zijn terug te vinden in de publicatie Kaart1 (INT 1).
Verschillende lidstaten van de Internationale Hydrografische Organisatie (IHO) geven Internationale papieren zeekaarten uit. Andere lidstaten kunnen deze opnemen in de eigen nationale serie.
Een deel van de Belgische papieren kaarten maakt deel uit van deze INT-kaartserie. Behalve het internationale nummer met voorvoegsel “INT” krijgen deze kaarten ook een Belgisch kaartnummer.
-
Zeekaart: BE101 (Schaal 1: 60.000) (INT 1474): Belgium and Netherlands - From Oostende to Westkapelle;
-
Zeekaart: BE102 (Schaal 1: 60.000) (INT 1480): France and Belgium - From Duinkerke to Oostende;
-
Zeekaart: BE106 (Schaal 1: 10.000 tot 1: 30.000) (INT 1478): Westerschelde - Zeeschelde - From Baalhoek to Wintam;
-
Zeekaart: BE11 (Schaal 1: 100.000): Vlaamse Banken - From Gravelines to Oostkapelle.
Nautische publicaties
(Officiële) nautische publicaties ondersteunen de reisvoorbereiding en zijn essentieel voor veilige navigatie. Hieronder vallen onder andere publicaties van de Hydrografische Dienst, zoals de HP1: een Engelstalige almanak voor de Nederlandse kust van Oostende (B) tot Emden (D). Deze publicatie biedt gedetailleerde informatie over het zeegebied, havens en toegangen.
Jaarlijkse editie Berichten aan Zeevarenden (BaZ 1)
De Dienst der Hydrografie registreert en publiceert wijzigingen via de Berichten aan Zeevarenden (BaZ). Iedere week verschijnt een nieuwe editie online, met actuele correcties op nautische publicaties.
-
BaZ 1, Dienst der Hydrografie: https://www.defensie.nl/documenten/2026/02/17/baz1
-
BaZ 1 Vlaamsche Hydrografie: https://www.agentschapmdk.be/nl/publicaties#baz-2026
-
NtM 1: UKHO Admiralty: https://msi.admiralty.co.uk/NoticesToMariners/Annual
Met ingang van 2026 is de HP1 uitsluitend nog beschikbaar als gratis download.
Het enige beschikbare jaarlijks bijgewerkte alternatief is de Reeds, deze bestrijkt vrijwel volledig W-Europa en is voor wie alleen langs de Nederlandse kust vaart minder geschikt. Het wordt ook geadviseerd pilots te bestuderen, deze zijn echter niet actueel en moeten dus in combinatie met de HP1 of de Reeds gebruikt worden.
Advies van het Regioteam Noordzee
Het Regioteam Noordzee adviseert zeezeilers te zorgen voor actueel en betrouwbaar kaartmateriaal en actuele havengegevens. Een goede voorbereiding blijft essentieel voor een veilige tocht. Vertrouw niet uitsluitend op elektronische navigatiemiddelen zoals de plotter, maar zorg ervoor dat ook papieren kaarten beschikbaar zijn.
De benodigde kaarten zijn onder meer verkrijgbaar via agent Datema, Vaarwinkel.nl en diverse watersportzaken, sommige als gewone publicatie, andere als Print On Demand (POD).
In de watersport wordt veelal gebruikgemaakt van elektronische kaarten, weergegeven via een kaartplotter of laptop. Deze kaarten zijn gebaseerd op een digitale versie van traditionele papieren kaarten (die niet onder het ECDIS-systeem vallen). In plaats van op papier worden zij op een beeldscherm getoond, ook wel aangeduid als Electronic Navigation Chart Display (ENCD).
Hoewel dit type kaart in principe geschikt is voor navigatiedoeleinden, kunnen er risico’s ontstaan wanneer de kaartinformatie niet actueel of onvoldoende nauwkeurig is. Veel van deze programma’s starten bovendien met een disclaimer, wat erop wijst dat de gebruiker alert moet blijven. Onzorgvuldig gebruik of verouderde gegevens kunnen immers leiden tot navigatiefouten.
Download lijst papieren Noordzeekaarten
In de bijlage is een selectie opgenomen van Noordzeekaarten die op papier verkrijgbaar zijn. Sommige kaarten zijn als POD beschikbaar, andere worden als reguliere papieren editie op een vast moment uitgegeven (en zijn dan meestal aanwezig in watersportwinkels) en dienen daarna zelf m.b.v. de Berichtgeving van de Dienst Der Hydrografie, UKHO, Vlaamse Hydrografie te worden bijgewerkt.
De levertijd bedraagt gemiddeld circa zeven werkdagen, maar voor kaarten van commerciële aanbieders is het verstandig deze ruim voor vertrek te bestellen! De POD kaarten zijn tot en met de laatste BaZ bijgewerkt, maar dienen na aanschaf wel actief te worden bijgehouden. Uitgaven van NV Verlag en Imray worden regelmatig bijgewerkt via vergelijkbare correctieberichten als de BaZ, die via hun websites kunnen worden gedownload. Let op: - Preliminary en Temporary berichten worden hierbij niet altijd meegenomen.
